اینترنت از آن دسته امکانات پر کاربرد است. چه در خوابگاه باشید چه در منزل، اگر باشد سرگرمی و وقت گذرانی که آماده است هیچ، شرایط برای کپی پیست و تحقیقات آماده هم مهیاست. اما بحث ما استفاده سالم از اینترنت است. مثل تحقیقات دانشجویی با رفرنس و جستجو در مورد موضوعات درسی و... می خواهیم آماری داشته باشیم از میزان استفاده از اینترنت در بین دانشجوها.
پسرها بیشتر از دخترها
تحقیقات نشان داده میزان استفاده دانشجویان دختر و پسر از اینترنت با هم متفاوت است. مثلا یکی از این تحقیقات در سال 89 در دانشگاه یزد انجام شد و مشخص کرد دختران بین 2 تا 5 ساعت در ماه و پسران بیش از 15 ساعت در ماه از اینترنت استفاده میکنند. (البته حتما از آن سال تا حالا این ساعتها تغییراتی کرده است) نداشتن اینترنت در خانه و دسترسی آسان و کم هزینه و همین طور نبود آموزش در این موضوع بیتاثیر نبوده است. ظاهرا از دختران انتظار نمیرود به اندازه پسران نیاز به دسترسی به شبکه داشته باشند و امکانات برایشان کمتر است.
نوع استفاده آنها هم با توجه به پرسشنامههایی که پر کرده بودند متفاوت بود. دختران بیشتر در زمینههای اطلاع رسانی، برقراری ارتباط، سرگرمی و تفریح و هنر سراغ اینترنت میرفتند و پسران برای زمینههای علمی، اطلاع رسانی، برقراری ارتباط و هنر. این تحقیق را سید حبیبالله میرغفوری و میثم شفیعی رودپشتی درباره شکاف جنسیتی در استفاده دانشجویان از اینترنت انجام دادند.
البته این تفاوت مخصوص ایران نیست. سایت رویترز در گزارشی مشابه همین تفاوتها را آورده است. نتایج یک مطالعه پژوهشی درباره استفاده از اینترنت به تفکیک جنسیت میگوید: مردان در استفاده از اینترنت کمی جدیترند و زمان بیشتری را آنلاین سپری میکنند و به خطوط پرسرعت دسترسی بیشتری دارند. 70درصد مردان و 63درصد زنان گفتهاند از اینترنت برای گذراندن وقتشان استفاده میکنند. مردان بیشتر از زنان موسیقی آنلاین گوش میکنند و از وبکم استفاده میکنند.
فنیها بیشتر از انسانیها
دانشجویان رشتههای مختلف هم از نظر میزان استفاده از اینترنت متفاوتاند. یک تحقیق در سال 91 درباره مقایسه دسترسی دانشجویان به اینترنت به این نتیجه رسیده که فرهنگ رشتهای دانشجویان علوم انسانی باعث میشود آنها کمتر از اینترنت استفاده کنند. دانشجویان این رشتهها حمایت کمتری برای کار با کامپیوتر از اطرافیانشان دریافت میکنند و دسترسی پایینتری به کامپیوتر دارند. در برابر آنها دانشجویان فنی و مهندسی بیشتر از اینترنت استفاده میکنند. سن، جنسیت، میزان تحصیلات، رشته تحصیلی و فرهنگ و تجارب قبلی همه در میزان استفاده از اینترنت نقش دارند و باعث شکلگیری نابرابری بین دانشجویان میشوند.
علیحسین حسینزاده و همکارانش در دانشگاه آزاد شوشتر که این تحقیق را انجام دادهاند، از موضوع «جامعهپذیری دانشگاهی» حرف زدهاند و معتقدند فقط دانشگاه نیست که عادتهای دانشجویان را شکل میدهد، بلکه خانواده و محیط اجتماعی هم در شکلگیری فرهنگ دانشجویی نقش دارند. افراد دیدگاهی نسبت به اشیا پیدا میکنند که این دیدگاه به رفتارشان شکل میدهد. پایگاه اجتماعی و اقتصادی هم یکی از عوامل موثر در استفاده از اینترنت است یعنی همان تفاوتی که زنان را در بسیاری از مهارتها عقبتر نگه داشته و دانشجویان علوم انسانی را هم بیشتر از دانشجویان فنی در استفاده از اینترنت تحت تاثیر قرار داده است
معتادهای اینترنتی
روی دیگر ماجرای دخترانه و پسرانه اینترنت این است که دختران یا سراغش نمیروند، یا اگر بروند درست و حسابی در آن غرق میشوند! اعتیاد به اینترنت در دختران دانشجو بیشتر از پسران است. بررسی وضعیت اعتیاد به اینترنت در دانشجویان دانشگاههای دولتی تهران شامل دانشگاه تهران، علامه طباطبایی، امیرکبیر، شریف، علم و صنعت و الزهرا در سال 90 نشان داد دختران بیشتر از پسران به اینترنت معتاد میشوند. همچنین دانشجویان فنی بیشتر از بقیه رشتهها و دانشجویان غیرخوابگاهی بیشتر از خوابگاهیها به اینترنت معتاد میشوند. در مجموع 8.9 درصد دانشجویان به اینترنت معتادند و از این میزان، قضیه ممکن است برای 10.8 درصدشان شوخیشوخی جدی شود و در خطر ابتلای جدی به بیماری اعتیاد اینترنتی قرار بگیرند.
سید محمد حسنی بهشتیان که این پژوهش را انجام داده، در مقایسه ایران با کشورهای دیگر به این نتیجه رسیده که اعتیاد اینترنتی میان دانشجویان ایرانی کمتر است. مثلا در آمریکا 13درصد و در تایوان 10 درصد اعتیاد اینترنتی بین دانشجویان گزارش شده که از ایران بالاتر است. به طور کلی میانگین اعتیاد به اینترنت بین دانشجویان کشورهای دیگر 13 تا 18درصد برآورد شده است. البته تصور نکنید خدای نکرده این ماجرا به خاطر فرهنگ استفاده از اینترنت در ایران است! محقق معتقد است یکی از دلایل کمتر بودن اعتیاد اینترنتی در ایران سرعت پایین و فیلترینگ زیاد است و دلیل دیگر اینکه این تحقیق بین دانشجویان بهترین دانشگاههای دولتی انجام شده و ممکن است بین دانشجویان دیگر بیشتر باشد.
یک تحقیق دیگر تاثیر اعتیاد به اینترنت را در مطالعه دانشجویان بررسی کرده و به این نتیجه رسیده که گشت و گذارهای اینترنتی دانشجویان اغلب سرگرمی و غیردرسی است و کمکی به پیشرفت درسیشان نمیکند.
مشارکت اجتماعی وبگردها
اگر فکر میکنید دانشجویانی که از اینترنت بیشتر استفاده میکنند باید تنبلتر و یکجانشینتر! باشند اشتباه میکنید. شواهد میگوید اتفاقا آنها اجتماعیتر و فعالترند؛ به طور مثال یک تحقیق درباره «مطالعه استفاده از اینترنت و گرایش دانشجویان به ارزشهای سیاسی» نشان داده اینترنت در تقویت بعضی از ارزشهای سیاسی مثل آزادی بیان موثر است. تحقیقات در کشورهای دیگر هم نشان داده با بیشتر شدن استفاده از اینترنت مشارکت سیاسی افراد هم بیشتر میشود. تحقیق بهمن سعیدی و همکارانش در دانشگاه پیام نور کرمانشاه نشان داده که اینترنت یک حوزه عمومی ایجاد میکند و باعث میشود مردم در فضایی آزاد و برابر گفتگو کنند و از این امکان برای کنش جمعی هم استفاده کنند. نتیجه تحقیق آنها نشان داده 56درصد دانشجویان در سطح متوسط فعالیت سیاسی دارند. این موضوع بیانگر این است که تکنولوژیهای ارتباطی میتوانند نقشی در ایجاد فضای آزاد و شکلگیری افکار عمومی داشته باشند.
سبک زندگی تِکزده!
هایتک بودن دانشجوها همان قدر که مزایا دارد، معایب هم دارد. تغذیه، فعالیت بدنی، استرس و فشارهای روانی، کشیدن سیگار و استفاده از مواد مخدر و رفتار جنسی 5 شاخصی است که در یک تحقیق در رابطه با سبک زندگی دانشجویانی که از اینترنت استفاده میکنند بررسی شده است. نتایج این تحقیق که در دانشگاههای علوم پزشکی انجام شده تایید کرده که بین شاخصها و استفاده از اینترنت ارتباط وجود دارد. علاوه بر این 38.9 درصد دانشجویان آگاهی ضعیفی درباره تاثیر اینترنت بر رفتارهای مخاطرهآمیز داشتند. 56.8 درصد آگاهی متوسط و 4.4 درصد دانشجویان آگاهی بالایی نسبت به این موضوع داشتند. این بار هم دختران سرافرازتر از آزمون بیرون آمدند چون سطح آگاهیشان از پسران بهتر بود. بیشترین استفاده دانشجویان از اینترنت به ترتیب در خانه، دانشگاه و مکانهای دیگر (کتابخانه، کافینت، محل کار و...) بوده است. بیشترین استفاده دانشجویان از ایمیل و کمترین استفاده از چت بوده است. اما آنهایی که اعتیاد شدید داشتند بیشترین استفاده را از چت میکردند. اغلب دانشجویان در روز از اینترنت استفاده میکنند و تنها 5.1 درصد آنها بعد از نیمهشب سراغ اینترنت میروند.
خوشبتانه نتیجه این تحقیق چندان با ایده منزوی شدن کاربران اینترنتی سازگار نبود. 31.5 درصد دانشجویان احساس کسلی و خستگی بعد از استفاده از اینترنت داشتند، 33.3 درصد احساس خوشی و رضایت داشتند و فقط 7.6 درصد احساس تنهایی و انزوا میکردند. ظاهرا در فضای مجازی و واقعی به اندازه کافی دور هم هستیم!